دانلود پاورپوینت دبیرستانی

 آلکانها ترکیباتی سیرشده با فرمول کلی C_nH_2n+2 که تمام پیوندهای کربن - کربن از نوع یگانه هستند. این ترکیبات به علت واکنش پذیری بسیار کم به پارافین ها(میل واکنش کم) معروف هستند. ساده ترین آنها متان با فرمول CH₄ است و دومین آلکان اتان با فرمول C₂H₆ است.

 شکل هندسی متان     شکل هندسی اتان 

برای خواندن کامل متن به ادامه مطلب مراجعه کنید...

با تشکر از جناب آقای عبدالرحمن رحیمی دبیر محترم شیمی

برای نامگذاری ترکیبات آلی از قواعد آیوپاک استفاده می شود. 

(IUPAC: International union pure and applied chemistry ) 

قواعد آیوپاک در نامگذاری ایزومرها در آلکانها‏‏‏‏‏‏‏‏

 ۱.در صورتی که اتم‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏های کربن به‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏صورت راست زنجیر(بدون شاخه) قرار گرفته باشند کافی است پیش از نام آلکان مربوطه، کلمه‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏ی نرمال آورده شود. 

(n-پنتان )نرمال پنتان‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏           CH₃-CH₂-CH₂-CH₂-CH₃     

(n-هپتان )نرمال هپتان‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏ CH₃-CH₂-CH₂-CH₂-CH₂-CH₂-CH₃          

۲.در نام‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏گذاری آلکان‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏های شاخه‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏دار ، ترتیب زیر رعایت می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏شود:

آ) انتخاب بلندترین زنجیر کربنی به عنوان زنجیر اصلی (زنجیری که بیش‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏ترین تعداد اتم کربن را دارا باشد)

تعداد کربن‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏های زنجیر اصلی را به عدد یونانی بیان کرده و پسوند - ان اضافه می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏کنیم.

ب)طولانی‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏ترین زنجیر شماره‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏گذاری می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏شود. شماره‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏گذاری کربن‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏های زنجیر اصلی از طرفی که به شاخه نزدیک‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏تر باشد(به‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏طور کلی شماره‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏گذاری همیشه از طرفی آغاز می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏شود که به کربن متصل به شاخه، عدد کوچک‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏تری تعلق یابد.)

‏‏‏‏‏‏در صورت وجود چند شاخه، شماره‏گذاری  زنجیر اصلی به قسمی صورت می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏گیرد که مجموع شماره‏ی کربن‏های شاخه‏دار کمترین مقدار باشد.

پ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏) در نوشتن نام، ابتدا  شماره‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏ی کربنی که شاخه به آن متصل است‏‏‏‏‏‏‏‏(پس از نوشتن عدد، خط تیره می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏گذاریم‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏) سپس نام شاخه‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏ی مربوط (نام آلکیل مربوط‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏)و سپس نام هیدروکربن هم کربن با زنجیر اصلی را ذکر می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏کنیم‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏.

نکته: هرگاه شاخه‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏های متفاوت بر روی هیدروکربن قرار داشته باشند، رعایت حق تقدم ترتیب حروف الفبای لاتین ضروری است.‏‏‏‏‏‏‏ ( اعدادی که در وسط قرار می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏گیرند قبل و بعد آن خط تیره می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏گذاریم.‏‏‏‏‏‏‏‏ )

 مثلاً شاخه "اتیل"(Ethyle) زود تر از شاخه "متیل" (Methyle) ذکر میشود.

  نکته: پیشوند تعداد شاخه تأثیری در تقدم آن ندارد.

مثلاً "اتیل" زودتر از "دی متیل" ذکر میشود.

به چند مثال زیر توجه کنید.

     3-متیل هگزان

  4-اتیل-3-متیل هپتان

3-اتیل-7،4-دی متیل نونان

2-برمو-2-متیل پروپان

3-متیل هپتان

چند مثال: ترکیبات زیر را نامگذاری کنید.

 3-اتیل-2-متیل هگزان                    3- ایزوپروپیل هگزان

ترکیبات زیر را نامگذاری کنید.

(آ)   2-اتیل پنتان          (ب)  2،2-دی متیل-5-اتیل نونان

 (پ) 2-متیل-3-اتیل هگزان   (ت)   3،3،2،2-تترا متیل پنتان

با تشکر از جناب آقای عبدالرحمن رحیمی دبیر محترم شیمی